Ülkemiz 3 bin 500’ü endemik yaklaşık 10 bin bitki türü ile olağanüstü bir biyolojik çeşitliliğe sahip. Hemen her mevsimde doğada çok değişik bitki türlerini gözlemlemek mümkün. Son yıllarda seyahat acentelerinin tur programlarını süsleyen botanik gezileri, fotoğraf çekme, koleksiyonculuk ve şifalı bitkileri tanıma gibi taleplerle giderek yaygınlaşıyor.

Fethiye ilçesinin kuş ve botanik gözlem turlan açısından zengin bir yapıya sahip olduğunu belirtmiştik. Bölgedeki bitki örtüsü, kıyıda makiler ve daha yüksek alanlarda karaçam (Pinus nigra), kızılçam (Pinus bruita) ve sedir (Cedrus) ormanlanndan meydana geliyor. Kıyıda fundalıklar, zeytinlikler, meşelikler ve narenciye bulunur. Günlük (Liquidambar orientalis) ormanlan bu bölgenin en önemli endemik türüdür. Çok yakıcı güneş ışığını sevmeyen sedir ağaçlan, yüksek yamaçlarda yeşil denizler oluşturur.

Fethiye bölgesindeki biyoçeşitliliğin en güzel örneğini fauna açısından da zengin bir varlığa işaret eden Babadağ oluşturmaktadır. Babadağ’da saptanan bitkiler arasında 40 takson (%16) yurdumuzda endemiktir. Bunlardan Acer undulatum, Asyneuma babadaghensis, Campanula Koyuncui ve Petrorhagia lycica yalnız Babadağ’da kaydedilen özgün bitkilerdir.

Toros Dağlan’nın batı ucunda, kuzey güney doğrultusunda uzanan bir dağ silsilesi olan Babadağ, deniz kıyısından 1969 metre yüksekliğe ulaşır. Yaklaşık 40.000 hektarlık dağ kütlesinin kuzey ucunda zirveleri Karagöl Tepe (1027 m), Mendos (An) Dağı (1757 m), Hallibaba Tepe (1550 m), Nohutlu Tepe (1624 m), Çengeloğlu Tepe (1464 m), Babadağ (1969 m), Elmacık Dağı (1478 m), Eren Dağı (1161 m), Avdancık Tepe (1010 m) ve güney ucunda Sandık Dağı (1009 m) olarak sıralayabiliriz.

Babadağ, Eşen Çayı Vadisi’yle Akdağ kütlesinden aynlır. Tecrit olmuş pozisyonu ve denize yakınlığı nedeniyle, florası nadir ve dağa özgü endemik çok sayıda bitki içerir. Alçak kesimler maki ve kızılçam ormanı, ağaç sınırına kadar olan kesim sedir ormanı ve subalpin kuşak sarp kayalık, taşlık yamaç ve açık zirve bitki topluluklanndan oluşur.

Yakın çevresinde farklı ulusal koruma statülerine sahip alanlar olmasına karşın, Babadağ herhangi bir koruma statüsüne sahip değildir. Alan, ‘Avrupa Ormanlarının Sıcak Noktalan’ olarak belirlenen ve acil korunması gereken 100’ü aşkın sıcak noktadan biridir ve uluslararası öneme sahip ‘Önemli Bitki Alanı (ÖBA)’dır. Konumu ve sahip olduğu doğal değerleriyle yoğun kitle turizmi aktivitelerine, yapılaşmaya ve tür toplanması gibi tehditlere maruzdur.

Vejetasyon
Alanda alçak kesimler maki ve kızılçam ormanı, ağaç sınırına kadar olan kesim sedir ormanı ve subalpin kuşak sarp kayalık, taşlık yamaç ve açık zirve bitki topluluklanndan oluşur.7 Maki elemanlan arasında Ceratonia siliqua (keçiboynuzu), Quercus ilex (pırnal meşesi), Olea oleaster (delice zeytin), Nerium oleander (zakkum), Styrax officinalis (teşbih) yaygındır. Maki formasyonu yaklaşık 750 – 800 m yükseltiye kadar görülür. Pinus brutia (kızılçam) formasyonları 750 -1000 m’ye kadar, 1000 -1200 m’ler arası Cedrus libani (sedir) ormanı, daha üst seviyelerde ise 1450 m’ye kadar Juniperus excelsa ve Juniperus foetidissima (ardıç) formasyonu yaygın olarak görülür! Babadağ florası nadir ve endemik çok sayıda bitki içerir.

Zirve Babadağ’da saptanan bitkilerin fıtocoğrafik bakımdan büyük çoğunluğu Akdeniz elementidir. Bitki örtüsünde aşağıdan yukarıya başlıca üç katman belirlenmiştir: Pinus brutia katmanı (0 – 850 m), Cedrus libani katmanı (1000 – 1500 m) ile Juniperus excelsa ve J. foetidissima katmanı (1500 – 1930 m). Katmanları oluşturan bu bitkiler belirtilen yükseltiler arasında yoğun olarak bulunmakla birlikte daha aşağılarda veya daha yukarılarda da yer yer görülebilmektedir. Özellikle 850 -1000 m arasında başlıca Cedrus libani ve Pinus brutia ağaçlannın karışımından oluşan karakteristik bir ara katman yer alır.

Pinus brutia Katmanı (0 – 850 m)
Bu katmanın başlıca ağaç türü Pinus brutia’dır. Dağın bütün yörelerinde bulunur. Bazı yörelerde yoğun orman halinde, bazı yerlerde ise nispeten seyrektir. Orman açıklığı bulunan yerlerde tür çeşitliği çoktur ve buralan diğer maki ve garig elementleriyle kaplıdır.
Cedrus libani Katmanı (1000 -1500 m)
Çoğunlukla Cedrus libani bitkisinin bulunduğu katmandır. Bu bitkinin yoğun orman oluşturduğu yerlerde diğer bitkilerin çeşidi oldukça azdır. Orman açıklıkları ve bu katmanda yer alan Akbel Yaylası (1200 m) diğer bitkiler yönünden nispeten daha zengin yerlerdir.

Juniperus excelsa ve, J foetidissima Katmanı (1500 -1930 m)
En üst bitkisel katmanın yer aldığı ve dağın doruk alanını da kapsayan bu bölge çok dik yamaçlardan oluşmuştur. Özellikle dağın kuzeyinde ve en üst kesiminde taşlık, kayalık bir yapı belirgin olarak görülür. Bu katmanda ağaçsı bitkilerin çeşidi oldukça azdır. Juniperus exceba ve J foetidissima bu bölgenin en yaygın ve karakteristik bitkileridir. Bunlar dağın yukarılarına doğru gittikçe seyrekleşir ve bodurlaşmış formlar halinde bulunur. Dağın doruk kısmı ağaçsızdır. Yastık oluşturan dikenli bitkiler yaygın olarak bulunmaktadır.9

Maki, çam, sedir, ardıç ve subalpin bitkilerden oluşan vejetasyon deseninde, toplam takson sayısı bilinmemekle birlikte, kaynak taramalarından elde edilen sonuca göre tür, alttür ve varyetelerle birlikte Babadağ dağ silsilesi içinde kalan Hisarönü, Ovacık, Kaya, Belen, Faralya (üzunyurt), Gemiler, Kabak, Keçiler, Kelebekler Vadisi, Kıdrak, Kınalı, Kozağacı, Kirme, Ocakköy, Babadağ ve Mendos (An) Dağı civannda yaklaşık 950 bitki türü listelenmiştir. Babadağ’da bu türlerin 535’ine rastlanır. Bu türlerden 4 tanesi Babadağ’a, 1 tanesi Fethiye’ye ve toplamda 54 tanesi ise Türkiye’ye özgü endemiktir.

Latince Adı

IUCN

Kırmızı

Liste

Kategorisi

Görüldüğü Aylar

Erysimum caricum

CR

Türkiye’ye özgü endemik

Acer undulatum

EN

Babadağ’a özgü endemik

Asyneuma babadaghensis

EN

Babadağ’a özgü endemik

Campanula Koyuncui

EN

Babadağ’a özgü endemik

Clypeola ciliata

EN

Türkiye’ye özgü endemik

Colchicum sanguicolle

EN

Türkiye’ye özgü endemik

Hesperis pisidica

EN

Türkiye’ye özgü endemik

Linaria chalepensis var. chalepensis

EN

Türkiye’ye özgü endemik